بست دو پارچه همبندی تسمه به لوله

ابعاد و کد سفارش

ابعاد طبق کاتالوگ کالوت ابهر (⁦Rainwater Pipe Bonds⁩) است. L و W طول و عرض بست در نمای بالا و H ارتفاع دو فک روی هم است؛ محل هر بعد در تب «نقشهٔ فنی و ابعاد» نشان داده شده است. برای تسمه یا کاربرد دیگر، پیش از سفارش با گروه کالوت هماهنگ کنید.

نقشه، نماهای روبه‌رو (در امتداد تسمه)، جانبی و بالای بست را نشان می‌دهد. L و W در نمای بالا و H در نمای روبه‌رو، همان‌جا که نقشهٔ کاتالوگ کالوت نشان می‌دهد، آمده‌اند: ⁦L = 32 mm · W = 32 mm · H = 21 mm⁩. نقشه شماتیک است و نقشهٔ ساخت نیست؛ اندازهٔ پیچ و عمق مجرای تسمه اعلام نشده و فقط نمایشی رسم شده‌اند. فایل‌های PDF و SVG نقشه در بخش «مدارک و دانلودها» همین صفحه آمده است.

نمای انفجاری، ترتیب اجزا روی محور پیچ را نشان می‌دهد: مهره، فک بالایی، دو لایهٔ سوراخ‌شدهٔ تسمه، فک پایینی و پیچ. طبق متن محصول کالوت، دو سر تسمه در محل پیچ سوراخ می‌شوند تا پیچ از هر دو لایه بگذرد؛ اندازهٔ سوراخ در مدارک کالوت اعلام نشده و باید متناسب با پیچ تحویلی باشد.

کاربرد

این بست برای همبند کردن لوله‌ها و اجسام دایره‌ای فلزی با تسمهٔ مسی به کار می‌رود؛ طبق کاتالوگ کالوت، هر جا تسمه بتواند دور جسمی دایره‌ای مانند لولهٔ آب باران یا نرده پیچیده شود. تسمه پس از عبور از بست، به‌عنوان هادی همبندی به سیستم حفاظت در برابر صاعقه یا شبکهٔ زمین ادامه می‌یابد. اینکه کدام لوله‌ها و در چه نقاطی همبند شوند، در طراحی سیستم تعیین می‌شود.

انتخاب میان بست‌های همبندی کالوت

• لوله یا نردهٔ دایره‌ای که تسمه دور آن پیچیده می‌شود: همین بست، ⁦RWPB 026⁩.
• لولهٔ فلزی با قطر بزرگ: بست یکپارچه همبندی تسمه به لوله (⁦WMPB 026⁩).
• سازهٔ فولادی تخت: بست همبندی تسمه به صفحه فلزی (⁦BBCS 253⁩).

ترتیب نصب

1. محل اتصال روی لوله را از رنگ، زنگ و آلودگی پاک کنید تا تسمه با فلز لوله تماس مستقیم داشته باشد.
2. تسمه را یک دور کامل دور لوله بپیچید و دو سر آن را کنار هم به سمت بست بیاورید.
3. دو سر تسمه را در محل عبور پیچ سوراخ کنید؛ اندازهٔ سوراخ را متناسب با پیچ تحویلی انتخاب کنید.
4. دو لایهٔ تسمه را در مجرای میان دو فک بگذارید و پیچ را از فک‌ها و هر دو لایه عبور دهید.
5. مهره را ببندید و به‌تدریج سفت کنید تا تسمه دور لوله محکم شود و دو فک یکنواخت روی تسمه بنشینند. گشتاور بستن در مدارک کالوت اعلام نشده است؛ از واحد فنی کالوت استعلام کنید.
6. سر بلندتر تسمه را به‌عنوان هادی همبندی به سیستم حفاظت در برابر صاعقه یا شبکهٔ زمین ادامه دهید.

نکات فنی و محدودیت‌ها

• جنس لوله: تماس مستقیم مس یا برنج با لولهٔ گالوانیزه یا آلومینیومی، به‌ویژه در محیط مرطوب یا خورنده، می‌تواند به خوردگی گالوانیکی بینجامد. سازگاری مواد و در صورت نیاز روش محافظت را طراح سیستم تعیین کند.
• لوله‌های غیرفلزی (مانند PVC) هادی نیستند و برای همبندی به این بست نیازی ندارند.
• محدودهٔ قطر لوله در کاتالوگ کالوت اعلام نشده است؛ شرط کاربرد، امکان پیچیدن تسمه دور جسم دایره‌ای است.
• ضخامت مجاز تسمه اعلام نشده است؛ دو لایهٔ تسمه باید در مجرای میان دو فک جا بگیرند. برای تسمه‌های ضخیم‌تر پیش از سفارش با کالوت هماهنگ کنید.

بازرسی و نگهداری

در بازرسی‌های دوره‌ای سیستم حفاظت در برابر صاعقه و ارتینگ، این اتصال را از نظر شل شدن پیچ، لغزیدن تسمه روی لوله، آسیب مکانیکی و خوردگی بررسی کنید و در صورت نیاز پیوستگی الکتریکی مسیر را اندازه‌گیری کنید. پس از هر باز و بسته کردن، پیچ را دوباره به‌صورت یکنواخت سفت کنید.

شماتیک بالا یک سیستم کامل حفاظت در برابر صاعقه را روی ساختمانی با بام تخت نشان می‌دهد: میله‌های صاعقه‌گیر، هادی روی جان‌پناه، هادی‌های نزولی با نقطهٔ تست و رینگ زمین. بست دو پارچه همبندی تسمه به لوله در سه محل رایج دیده می‌شود: نردهٔ فلزی بام، بالای لولهٔ فلزی آب باران و پایین همان لوله. چیدمان نمونه است و طرح اجرایی نیست.

چرا لوله‌ها و نرده‌های فلزی همبند می‌شوند؟

وقتی جریان صاعقه از هادی‌های نزولی می‌گذرد، قطعه‌های فلزی نزدیک به آن‌ها مانند ناودان، لولهٔ آب باران یا نرده، ممکن است با هادی اختلاف پتانسیل پیدا کنند و میان آن‌ها جرقه بزند. طبق اصول IEC 62305-3، یا این قطعه‌ها با فاصلهٔ جداسازی کافی از سیستم دور نگه داشته می‌شوند، یا به آن همبند می‌شوند تا هم‌پتانسیل شوند. در راهنماهای سازندگان تجهیزات حفاظت صاعقه، اتصال پایین لولهٔ فلزی آب باران به سیستم زمین یا همبندی، حتی وقتی لوله هادی نزولی حساب نمی‌شود، توصیه شده است.

کاربردهای رایج

• ساختمان‌های مسکونی، اداری و تجاری: همبندی لوله‌های فلزی آب باران روی نما در بالا به هادی بام یا هادی نزولی و در پایین به سیستم زمین؛ به‌ویژه وقتی لوله نزدیک هادی نزولی است.
• بام‌ها و سازه‌های روی بام: نرده و جان‌پناه لوله‌ای، پلهٔ فرار، پله و سکوی بالگرد. در پروژه‌های اجراشدهٔ کالوت، هادی رینگ بام به پله و نردهٔ فلزی همبند شده است.
• ساختمان‌های صنعتی و تأسیسات: نرده‌های فلزی سکوها و راه‌پله‌ها و لوله‌های فلزی دایره‌ای روی سازه یا بام که در محدودهٔ حفاظت قرار دارند.
• ساختمان‌های موجود و بازسازی: جایی که سوراخ‌کاری یا جوشکاری لوله و نرده مجاز یا مطلوب نیست؛ در این بست تسمه دور لوله پیچیده می‌شود و لوله دست نمی‌خورد.

چه زمانی بست دیگری لازم است؟

• لولهٔ فلزی با قطر بزرگ: بست یکپارچه همبندی تسمه به لوله (⁦WMPB 026⁩).
• سازهٔ فولادی تخت: بست همبندی تسمه به صفحه فلزی (⁦BBCS 253⁩).
• لولهٔ غیرفلزی (مانند PVC): هادی نیست و همبند نمی‌شود.
• سیستم حفاظت جداشده (ایزوله): اگر طراح فاصلهٔ جداسازی را برگزیده باشد، قطعهٔ فلزی عمداً به سیستم وصل نمی‌شود.

تصمیم دربارهٔ اینکه کدام لوله‌ها و نرده‌ها و در چه نقاطی همبند شوند، با طراح سیستم حفاظت در برابر صاعقه است. فایل PDF و SVG این شماتیک در بخش «مدارک و دانلودها» آمده است.

این بست تاکنون گواهی آزمون یا تأییدیهٔ انطباق با استاندارد ندارد و در این صفحه ادعای انطباق مطرح نمی‌شود. استانداردهای زیر برای شناخت الزامات این نوع قطعه و جایگاه آن در سیستم معرفی شده‌اند.

استاندارد قطعه: ⁦IEC 62561-1⁩

این استاندارد الزامات و آزمون‌های قطعات اتصال در سیستم حفاظت در برابر صاعقه، مانند بست‌ها و اتصال‌دهنده‌ها را تعیین می‌کند: آماده‌سازی نمونه طبق دستورالعمل سازنده، پیرسازی محیطی، آزمون‌های الکتریکی و مکانیکی و طبقه‌بندی قطعه بر اساس توانایی عبور جریان صاعقه (کلاس H یا N). انطباق یک بست با این استاندارد فقط با آزمون نوعی قابل اثبات است و برای این محصول هنوز چنین گزارشی ارائه نشده است.

استاندارد طراحی سیستم: ⁦IEC 62305-3⁩

این استاندارد به طراحی، اجرا، بازرسی و نگهداری سیستم حفاظت در برابر صاعقهٔ سازه می‌پردازد. همبندی هم‌پتانسیل قطعات فلزی سازه و تأسیسات با سیستم حفاظت، یا رعایت فاصلهٔ جداسازی کافی، راه جلوگیری از جرقهٔ خطرناک است؛ اتصال‌ها باید مطمئن باشند و در بازرسی‌های دوره‌ای کنترل شوند. انتخاب لوله‌ها و نقاطی که باید همبند شوند بر عهدهٔ طراح سیستم است.

سیستم‌های صاعقه‌گیر ESE: ⁦NF C 17-102⁩

اگر این بست در سیستم صاعقه‌گیر ESE (با زمان پیش‌انداز) به کار رود، NF C 17-102 مرجع طراحی و اجرای آن سیستم است و برای الزامات قطعات به سری EN 62561 ارجاع می‌دهد. این ارتباط در سطح سیستم است و به معنی تأیید این بست بر اساس NF C 17-102 نیست.